نویسنده: دکتر زهره فرهمند

pH آب و تاثیر حقیقی آن بر زندگی ما

pH آب و تاثیر حقیقی آن بر زندگی ما

 

حتما آزمایش کاغذ تورنسل را از دوران مدرسه به یاد دارید که برای تعیین pH مایعات به کار می بردیم و زمانی که در آب لیمو و یا آب صابون قرار می دادیم، رنگ آن عوض می شد. pH در واقع یک واحد اندازه گیری است که میزان اسیدی بودن و یا قلیایی بودن یک نمونه را با اندازه گیری میزان یون هیدروژن در محیط نشان می دهد و در محدوده 0 تا 14 تعریف شده است. pH برابر با 7 به معنی خنثی بودن یک ماده است و کمتر از آن محدوده اسیدی و بالاتر از آن محدوده بازی در نظر گرفته می شود. برای مثال pH  آب پرتقال برابر با 5/3 است؛ پس ماده ای اسیدی است و pH  جوش شیرین برابر با 5/8 است؛ پس در محدوده قلیلیی یا بازی قرار دارد.

حال pH آب در کدام محدوده قرار می گیرد؟ از نظر علمی عدد pH علامت خوبی برای نشان دادن میزان سختی آب (وجود املاح اضافی مانند کلسیم و منیزم) است. محدوده این عدد برای آبهای سطحی معمولا 5/6 تا 5/8 و برای آب های زیرزمینی 6 تا 5/8 می باشد.

قلیائیت (alkalinity) به میزان مقاومت آب در برابر تغییر pH گفته می شود که مایل است آب را به سمت اسیدی شدن ببرد. اندازه گیری قلیائیت و pH آب برای تعیین میزان خورندگی آن بسیار کارآمد می باشد. عموما آبی که دارای اسیدیته کمتر از 5/6 باشد، خاصیت اسیدی، نرم و خورنده دارد. آب های اسیدی معمولا حاوی یون فلزات مانند آهن، منگنز، مس، سرب و روی هستند؛ به بیان دیگر آب های اسیدی دارای مقادیر بیشتری از فلزات سمی در خود می باشند. آب اسیدی می تواند باعث تسریع خرابی لوله های آب فلزی شود و یا دارای طعم نامطلوب فلزی یا ترش باشد. این نوع آب ها باعث تغییر رنگ لباس ها و ایجاد رنگ سبز آبی در سینک و لوله های تخلیه می شوند. اما آنچه بیشتر اهمیت دارد این است که آب های اسیدی به دلیل وجود سمومی که نام برده شد، می تواند برای سلامتی انسان مضر باشد و زیان این نوع آب برای بدن صرفا به دلیل اسیدی بودن آن از نظر علمی کاملا به اثبات نرسیده است.

از طرفی آبی که دارای pH بالاتر از 5/8 باشد، نشان دهنده این است که سختی بالایی دارد. آب سخت با این که خطری برای سلامتی ایجاد نمی کند؛ اما طعم نامطلوب قلیایی دارد و باعث تغییر رنگ و طعم چای و قهوه، ایجاد رسوب بر روی ظروف، سینک و لباس ها و خوب کف نکردن صابون و مواد شوینده در آب می شود. مصرف آب آشامیدنی کمی قلیایی می تواند از شدت بیماری رفلاکس و یا پس زدن اسید معده کم کند و ممکن است بر روی سلامتی افراد مبتلا به غلظت خون، فشار خون بالا، کلسترول بالا و دیابت  تاثیر مثبت داشته باشد.

علاوه بر مزایا و معایبی که در مورد هر کدام از آب های اسیدی و قلیایی گفته شد، متخصصان طب مکمل معتقد هستند مصرف آب آشامیدنی قلیایی و نزدیک به خنثی بهتر از مصرف آب اسیدی است و می تواند در رفع حالت اسیدی بدن که زمینه را برای اختلالات هورمونی، متابولیک و اسکلتی مساعد می کند، نقش داشته باشد.  

عوامل متعددی از جمله غذاها و نوشیدنی ها و آب، استرس، آلودگی ها و سموم، فعالیت بدنی، داروها و به طور کلی موادی که وارد بدن می شوند و یا محصولاتی که در بدن تولید می شوند، می توانند شرایط را به سمت تغییر  pH خون پیش ببرند و ممکن است میزان pH خون را به مقدار جزئی تغییر دهند.  در این شرایط  بدن انسان به علت سیستم های بافری موجود در خون و عملکرد قوی کلیه و ریه ها به شدت در برابر تغییر pH  خون مقاومت می کند، تا این عدد در یک محدوده ثابت اندکی قلیایی (35/7-45/7) متعادل نگه داشته شود و بنابراین مصرف آب قلیایی یا اسیدی در خود تعادل اسید و باز بدن تاثیر چندانی ندارد.

اما بهر حال به دلیل این که حتی تغییرات جزئی pH خون  از عدد 4/7 بر روی عملکرد دستگاههای حیاتی بدن به شدت تاثیر می گذارد، بدن از تمام امکانات و سیستم های حفظ تعادل و یا به اصطلاح هموستاتیک استفاده می کند تا حالت تعادل را به خون برگرداند. این مکانیسم های جبرانی برای حفظ تعادل هموستاتیک احتمالا باعث کاهش عملکرد بدن در دفع مواد زاید و سموم متابولیک از طریق ادرار و تعریق می گردد و بدن مجبور می شود این مواد زائد اسیدی را به حالت جامد در بافتهایی که کمتر حیاتی هستند ذخیره کند. ذخیره و انباشتگی مواد زائد در بدن می تواند زمینه را برای ابتلای شخص به بسیاری از بیماری های مزمن متابولیک را فراهم کند.

از سوی دیگر تغییرات عدد pH  در عمل بر روی میزان اسیدی یا قلیایی بودن آب به شدت تاثیرگذار است. pH  پایین تر از 7 به ازای هر واحد کاهش عدد pH ، آب 10 برابر اسیدی تر می شود و البته بالعکس آن هم صدق می کند و به ازای هر یک واحد افزایش عدد pH  آب 10 برابر قلیایی تر می شود. بنابراین در صورت تغییرات زیاد pH، تنظیم میزان اسیدیته آب در در محل مصرف آب بسیار اهمیت پیدا می کند.

 

برای تنظیم pH آب در محل مصرف راههای متعددی وجود دارد:  

1- تقطیر آب

تقطیر یک روش موثر برای بالابردن pH آب است. با این روش میزان pH آب به 7 و یا حدود 7 می رسد. این میزان برای آب آشامیدنی بدون خطر است؛ و می توان با اضافه کردن قطره pH که قلیایی کننده است عدد pH آب را بالاتر برد.

2- فیلترهای نوترالایزر (خنثی کننده اسید)

فیلتر خنثی کننده روش بسیار موثرتری برای تصحیح pH آب اشامیدنی است. این فیلترها دارای کلسیت، سنگ آهک و یا منیزیم هستند که مقدار حساب شده ای کلسیم و یا منیزیم را به آب اضافه می کنند و pH آن را بالا می برند. این نوع فیلترها همچنین خطر نشت مس یا سرب را از سیستم لوله کشی منزل به داخل آب آشامیدنی کاهش می دهند.

3- محلول های خنثی کننده

در مواردی که تنظیم pH برای حجم زیادی آب مورد نیاز باشد، با اضافه کردن یک محلول خنثی کننده اسید مانند سودا اش (خاکستر سودا یا همان کربنات سدیم) به آب می توان در صورت نیاز عدد pH را به 8 رساند. این کار باید تحت نظارت افراد متخصص انجام شود و میزان محلول افزودنی باید در سطحی باشد که به سلامتی آسیب نرساند.

 

 

نظرات کاربران

نظرات خود را ارسال نمایید

لطفا اطلاعات زیر را تکمیل و سپس ارسال نمایید